Borstvoeding in de fles: hoeveel moedermelk heeft een baby echt nodig?
Het is een vraag die bijna iedere moeder krijgt zodra haar baby naar de opvang gaat of wanneer iemand anders een flesje geeft.
“Zou hij niet wat meer moeten drinken?”
“Misschien kun je grotere flessen maken?”
Vaak komt dat advies van een plek met goede bedoelingen. Medewerkers op de opvang of het consultatiebureau zien een baby die nog onrustig lijkt na een fles en denken: misschien had hij gewoon wat meer nodig.
Maar hier ontstaat vaak een probleem. Want borstvoeding in de fles werkt niet hetzelfde als flesvoeding. En wanneer die twee met elkaar worden vergeleken, kan dat onbedoeld veel stress geven bij moeders die kolven.
Ik spreek regelmatig moeders die twijfelen aan hun productie omdat hun baby op de opvang grotere flessen lijkt te willen dan zij kunnen kolven. Terwijl er in werkelijkheid vaak helemaal niets mis is met hun melkproductie.
Waarom borstvoeding anders werkt dan flesvoeding
Bij kunstvoeding wordt meestal gerekend vanuit een hoeveelheid per 24 uur. Een baby zou bijvoorbeeld ongeveer 800 ml per dag drinken tussen 3 en 6 maanden. Dat wordt vervolgens verdeeld over een klein aantal voedingen, vaak met relatief grote porties.
Een schema kan er dan bijvoorbeeld zo uitzien:
vier voedingen van 200 ml of
vijf voedingen van 160 ml.
Borstvoeding werkt biologisch gezien anders. Borsten passen zich namelijk aan aan de vraag van de baby. Hoe vaak een baby drinkt, hoe veer melk je gaat produceren. Wanneer een baby minder vaak drinkt, worden de porties vaak juist kleiner.
Veel borstgevoede baby’s drinken daarom vaker en kleinere hoeveelheden per keer. Het is bijvoorbeeld heel normaal dat een baby acht keer per dag drinkt en per voeding ongeveer 80 tot 120 ml binnenkrijgt.
Dat patroon is dus biologisch gezien veel logischer dan baby’s hele grote porties maar een paar keer per dag te geven.
De situatie op de opvang geeft vaak een vertekend beeld
Wanneer een baby naar de opvang gaat, verandert het ritme ineens. In plaats van de borst krijgt een baby overdag vaak twee of drie flessen.
Voor een opvangmedewerker kunnen de porties dan soms weinig lijken. Maar wat vaak vergeten wordt, is dat er daarnaast nog meerdere voedingen thuis zijn bij mama aan de borst.
Baby’s zijn bovendien verrassend flexibel. Wanneer ze overdag iets minder drinken, compenseren ze dat vaak vanzelf door ’s avonds of ’s nachts wat vaker te drinken. Dat hoort bij het natuurlijke systeem van vraag en aanbod.
Een baby hoeft dus niet elke voeding precies dezelfde hoeveelheid te drinken om over een hele dag voldoende binnen te krijgen.
Het probleem van steeds grotere flessen
Het lijkt logisch om een fles groter te maken wanneer een baby nog onrustig lijkt na het drinken. Toch kan dat ongemerkt problemen veroorzaken.
Ik zie in de praktijk regelmatig dat een opvang bijvoorbeeld flessen van 150 ml of 180 ml gaat geven, terwijl een moeder per kolfsessie rond de 90 of 100 ml kolft.
Het verschil wordt dan vaak opgevangen met melk uit de vriezer, extra kolfsessies te plannen of kunstvoeding bij te geven. Dat kan veel druk geven. Moeders gaan twijfelen aan hun productie en voelen de stress om steeds meer melk te moeten maken.
Maar het probleem ligt vaak niet bij de productie. Het probleem is dat de porties uit de fles langzaam groter zijn geworden dan wat een baby biologisch gezien nodig heeft.
Wanneer dat gebeurt, raakt het systeem van vraag en aanbod uit balans. En dat is helaas regelmatig het moment waarop borstvoeding langzaam onder druk komt te staan.
“Hij lijkt nog honger te hebben”
Een opmerking die moeders vaak horen.
Maar honger is niet de enige reden waarom een baby langer uit een fles wil drinken. Moedermelk is niet alleen voeding, het is ook troost. Het smaakt naar mama, het ruikt vertrouwd en het geeft een gevoel van veiligheid.
Op een dag waarop mama er niet is, kan een baby daar extra behoefte aan hebben.
Daarnaast gaat drinken uit een fles vaak sneller en makkelijker dan aan de borst. Daardoor kan een baby soms blijven drinken terwijl het verzadigingsgevoel al bereikt is.
Dat kennen we zelf ook. Na een enorme kerstmaaltijd slapen we meestal niet beter dan na een eenvoudige kom soep met een stuk brood. Meer eten betekent niet automatisch meer tevredenheid.
Vertrouwen in het systeem
Het belangrijkste dat ik moeders wil meegeven is dit: vertrouw op je lichaam en op je baby.
Wanneer een baby thuis goed drinkt aan de borst, groeit en tevreden is, dan zegt een kleinere hoeveelheid gekolfde melk meestal niets over de kwaliteit van je productie.
Borstvoeding is geen rekensom die exact moet kloppen per fles. Het is een dynamisch systeem waarin jij en je baby samen de balans vinden.
Op sommige dagen drinkt een baby meer. Op andere dagen wat minder. En over een hele week gezien komt het meestal helemaal goed uit.
Wat kan helpen bij borstvoeding in de fles
Wanneer een baby op de opvang moedermelk krijgt, kan het helpen om te werken met kleinere porties, bijvoorbeeld rond de 80 tot 120 ml per fles. Daarnaast kan rustig voeden, bijvoorbeeld met paced bottle feeding, helpen om het drinktempo beter aan te laten sluiten bij de borst.
En soms helpt het simpelweg om even stil te staan bij wat een baby nog meer nodig heeft: een knuffel, gedragen worden of even tegen iemand aan liggen.
Want een fles is net als de borst is niet alleen voeding.
Het is ook een moment van contact.
Verder kan het helpen om niet direct voor grote flessen te kiezen. Een hoeveelheid van 100 ml lijkt in een fles van 240 ml vaak weinig, terwijl dezelfde hoeveelheid in een kleinere fles er al snel “voldoende” uitziet.
Dat verschil is niet relevant voor de baby, maar wel voor degene die de fles geeft. Een grotere fles kan onbewust het gevoel geven dat er nog meer nodig is, waardoor porties sneller worden vergroot. Door kleinere flessen te gebruiken, sluit de hoeveelheid vaak beter aan bij wat een baby daadwerkelijk nodig heeft.
